“အကောင့် Level တိုးပေးမယ်”၊ “အကောင့်ပြန်လည်အတည်ပြုဖို့ ဒီလင့်ကိုနှိပ်ပါ”၊ “ချေးငွေအခုလျှောက် အခုရမယ်”၊ “ဆုကြီးပေါက်ထားပါတယ်”၊ “ဒီလင့်မှာ အကျိုးအမြတ်ထုတ်လို့ရတယ်” ဆိုတဲ့ စာသားတွေနဲ့ လင့်တွေ၊ Page တွေ၊ App တွေကို အခုနောက်ပိုင်း ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာတွေ့ဖူးပါလိမ့်မယ်။

အရင်ဆောင်းပါးမှာ ပြောခဲ့သလိုပဲ လူတစ်ယောက်ကို လင့်တစ်ခုနှိပ်မိအောင်လုပ်တာက အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုရဲ့ အစပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ Password၊ PIN၊ OTP နဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေကို ရယူပြီး Mobile Wallet ထဲက ငွေတွေကိုပါ လွှဲယူသွားနိုင်ပါတယ်။ 

အထူးသဖြင့် KPay လို Mobile Wallet တွေကို လူအများအသုံးပြုလာတာနဲ့အမျှ Mobile Financial Fraud တွေမှာလည်း ဒီလိုအကောင့်တွေကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ နည်းလမ်းတွေ ပိုပြီးတွေ့လာရပါတယ်။

ဒီတော့ လင့်တစ်ချက်နှိပ်လိုက်ရုံနဲ့ ဘယ်လိုနည်းလမ်းတွေနဲ့ ငွေကြေးဆုံးရှုံးသွားနိုင်လဲ၊ Online Loan App တွေက ဘယ်လိုအန္တရာယ်ရှိနိုင်လဲ၊ ဆုမဲနဲ့ အွန်လိုင်းငွေရှာတဲ့ ကြော်ငြာတွေက ဘယ်လိုမျှားတတ်လဲဆိုတာ ကြည့်ကြရအောင်ပါ။

Password ရိုက်လိုက်ပြီး ငွေပါသွားတာ

Phishing လင့်တွေမှာ အများဆုံးတွေ့ရတဲ့ ပုံစံတစ်ခုက ကိုယ်အသုံးပြုနေတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုရဲ့ Login Page နဲ့ ဆင်တူအောင် ပြုလုပ်ထားတဲ့ Website တစ်ခုဆီ ခေါ်သွားတာပါ။ ဥပမာ Facebook မှာ ရုပ်ရှင်တစ်ကားကြည့်ဖို့ Link တစ်ခုကို နှိပ်လိုက်တယ်ဆိုပါစို့။ အဲ့ဒီကနေ တခြား Website တစ်ခုကို ရောက်သွားပြီး “Login ဝင်ပါ” ဆိုတာမျိုး ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။

တချို့ကတော့ Mobile Wallet အကောင့်ကို အဆင့်မြှင့်ပေးမယ်၊ အကောင့်ပြန်လည်အတည်ပြုရမယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ Login ဝင်ခိုင်းတာ၊ OTP ဆိုတဲ့ One Time Password တွေကို ထည့်ခိုင်းတာမျိုး လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ လူတစ်ယောက်က ကိုယ့်ရဲ့ Username၊ Password၊ PIN ဒါမှမဟုတ် OTP ကို ထည့်ပေးလိုက်မိရင် အဲ့ဒီအချက်အလက်ကို အသုံးပြုပြီး အကောင့်ထဲဝင်ဖို့ ကြိုးစားနိုင်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ အရင်က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်တချို့မှာလည်း Mobile Payment အကောင့် Level တိုးပေးမယ်ဆိုပြီး လူတွေကို ဆက်သွယ်ကာ OTP ရယူပြီး အကောင့်ထဲက ငွေတွေ လွှဲယူသွားတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေကို ဖြစ်နေတာတွေရှိပါတယ်။ တချို့ဖြစ်စဉ်တွေမှာတော့ Account Upgrade လုပ်ဖို့ဆိုပြီး Remote Access App ထည့်ခိုင်းတာမျိုးအထိ ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒါကြောင့် “OTP က ကိုယ့်ဖုန်းထဲကိုပဲလာတာဆိုတော့ လုံခြုံတယ်” လို့ ယူဆလို့မရပါဘူး။ OTP ကို တခြားလူတစ်ယောက်ကို ပြောပြလိုက်တဲ့အချိန်မှာ အဲ့ဒီလုံခြုံရေးအဆင့်တစ်ခုကို ကိုယ်တိုင်ဖယ်ရှားပေးလိုက်တာနဲ့ တူပါတယ်။

ဒါကြောင့်အွန်လိုင်းမှာ ဘယ်လိုအကြောင်းကြောင့်နဲ့ဖြစ်စေ တစ်ယောက်ယောက်က ကိုယ့်ဖုန်းထဲက ပက်စဝက်တွေ၊ ကုဒ်တွေကိုတောင်းလာတဲ့အခါ ပြတ်ပြတ်သားသားငြင်းဖို့လိုပါတယ်။

“အခုချေး အခုရ” ဆိုတဲ့ အွန်လိုင်းက ငွေချေးအယောင်ဆောင်တွေ

နောက်ပုံစံတစ်မျိုးကတော့ Online Loan လို့ ကြော်ငြာတဲ့ Page တွေပါ။ “အခုချေး အခုရ”၊ “စာရွက်စာတမ်းမလို”၊ “အာမခံမလို”၊ “အလုပ်ရှိ၊ မရှိမလို” ဆိုတဲ့ပုံစံမျိုးနဲ့ Facebook မှာ ကြော်ငြာတွေ တက်လာတတ်ပါတယ်။ ငွေအရေးတကြီးလိုနေတဲ့သူတစ်ယောက်အတွက်တော့ ဒီလိုကြော်ငြာက စိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

Page ကို ဆက်သွယ်လိုက်တဲ့အခါ App တစ်ခု Download လုပ်ခိုင်းပြီး အဲ့ဒီ App ကနေ ချေးငွေလျှောက်ခိုင်းတာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက်မှာ တရားဝင် Microfinance ကုမ္ပဏီတွေ၊ ဘဏ်တွေရဲ့ နာမည်နဲ့ Logo တွေကို အတုယူပြီး Facebook Accountတုတွေဖန်တီးကာ Online Loan ပေးတယ်ဆိုပြီး လိမ်လည်တဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေရှိနေပါတယ်။

တချို့ကတော့ ချေးငွေရဖို့ Registration Fee၊ စာရွက်စာတမ်းကြေး စတဲ့ အမည်တွေနဲ့ ငွေကြိုတောင်းပြီး နောက်ထပ်ငွေတွေ ဆက်တောင်းတာမျိုးလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အန္တရာယ်က ငွေကြိုတောင်းတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။

App တစ်ခုဒေါင်းလိုက်တာနဲ့ ကိုယ့်ဖုန်းထဲက ဘာတွေဖြစ်သွားနိုင်လဲ

ချေးငွေလျှောက်တဲ့ App တစ်ခုကို ထည့်လိုက်တဲ့အခါ ဖုန်းထဲက အချက်အလက်တချို့ကို Access တောင်းနိုင်ပါတယ်။ Contacts တွေကို Access တောင်းတာ၊ Storage ထဲက အချက်အလက်တွေကို ကြည့်ခွင့်တောင်းတာ၊ SMS ဒါမှမဟုတ် တခြား Permission တွေ တောင်းတာမျိုးတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

အဲ့ဒီ Permission တွေကို မစဉ်းစားဘဲ ပေးလိုက်မိရင် App ရဲ့ လုပ်ဆောင်ပုံပေါ်မူတည်ပြီး ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေကို အလွဲသုံးစားလုပ်ခံရနိုင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း Online Loan လို့ ကြော်ငြာထားတဲ့ App တွေကို Download လုပ်ပြီးနောက် ကိုယ့်ရဲ့ မိတ်ဆွေ၊ ဆွေမျိုးတွေရဲ့ ဖုန်းနံပါတ်တွေ ဘယ်လိုရသွားမှန်းမသိဘဲ ပြဿနာတွေ ကြုံခဲ့ရတယ်ဆိုတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေကို မီဒီယာတွေက ဖော်ပြခဲ့ဖူးပါတယ်။

ဒါကြောင့် App ကနေ ငွေချေးရတာ အဆင်ပြေတယ်” ဆိုတဲ့အချက်တစ်ခုတည်းနဲ့ App က ယုံကြည်ရတယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ ဖုန်းထဲမှာရှိတဲ့ Contacts တွေ၊ ဓာတ်ပုံတွေ၊ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေကို ဘာကြောင့် Access တောင်းနေတာလဲဆိုတာ အရင်စဉ်းစားဖို့လိုပါတယ်။

ငွေချေးပြီးတဲ့နောက် အရှက်ခွဲတာ

ဒီလို App တွေရဲ့ အန္တရာယ်က ငွေချေးပြီး ပြန်မဆပ်နိုင်တဲ့အချိန်မှာ ပိုပြီးဆိုးလာနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ ငွေငါးသောင်းချေးတယ်ဆိုပါစို့။ ချေးငွေပေါ်မှာ အတိုး၊ ဝန်ဆောင်ခ စတာတွေ အလွန်များပြားနေတဲ့အတွက် နောက်ဆုံး ပြန်ဆပ်ရမယ့်ပမာဏက မူလချေးငွေထက် အများကြီးပိုလာနိုင်ပါတယ်။

အဲ့ဒီငွေကို မပြန်ဆပ်နိုင်တဲ့အခါ App ကနေ ရယူထားတဲ့ Contact List ထဲက လူတွေကို ဆက်သွယ်တာ၊ ချေးယူထားသူရဲ့ အကြောင်းကို ပြောတာ၊ အရှက်ခွဲတာ၊ ခြိမ်းခြောက်တာမျိုးတွေ လုပ်လာနိုင်ပါတယ်။ တချို့ဖြစ်စဉ်တွေမှာတော့ ချေးငွေယူထားသူရဲ့ နာမည်နဲ့ သူ့မိတ်ဆွေတွေကိုပါ ဆက်သွယ်ပြီး ငွေတောင်းတာ၊ ချေးယူထားသူရဲ့ အချက်အလက်တွေကို အခြားသူတွေသိအောင် လုပ်တာမျိုးတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ အဓိကသတိထားရမှာက ချေးငွေရဲ့ အတိုးနှုန်းနဲ့ ပြန်ဆပ်ရမယ့်ပမာဏတင်မဟုတ်ဘဲ App က ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေကို ဘယ်လိုအသုံးပြုနိုင်လဲဆိုတာပါ။

“ဆုငွေရမယ်” ဆိုတဲ့ Link တွေ

ငွေကြေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး လူတွေကို ဖျားယောင်းတဲ့ နောက်တစ်မျိုးကတော့ ကံစမ်းမဲ၊ ဆုကြေးနဲ့ အမြတ်ငွေဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေပါ။ “ဆုကြီးပေါက်ပြီ”၊ “ငွေသားဆုရမယ်”၊ “ဒီနေ့ပဲ ငွေထုတ်လို့ရမယ်” ဆိုတဲ့ စာသားတွေနဲ့ Link တွေကို လူတွေဆီ ပို့တာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။

တချို့က ဆုရပြီလို့ပြောပြီး ငွေထုတ်ဖို့ Registration Fee၊ Processing Fee စတဲ့ အမည်တွေနဲ့ ငွေကြိုလွှဲခိုင်းနိုင်ပါတယ်။ တချို့ကတော့ အကောင့်ဖွင့်ဖို့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေ ဖြည့်ခိုင်းပြီး နောက်ပိုင်းမှာ အဲ့ဒီအချက်အလက်တွေကို တခြားလိမ်လည်မှုတွေအတွက် အသုံးပြုဖို့ ကြိုးစားနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် “ပိုက်ဆံရမယ်ဆိုလို့ ပိုက်ဆံအရင်ပေးရတယ်” ဆိုတဲ့ အခြေအနေမျိုး ကြုံလာရင် အထူးသတိထားသင့်ပါတယ်။ ကိုယ်ရမယ့်ဆု ဒါမှမဟုတ် အကျိုးအမြတ်ကို ထုတ်ယူဖို့ အရင်ငွေပေးရမယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်က လိမ်လည်မှုရဲ့ သတိထားရမယ့် လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အွန်လိုင်းငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုနာမည်နဲ့ လိမ်တာ

နောက်ထပ်ပုံစံတစ်မျိုးကတော့ ဘဏ်၊ Mobile Wallet ဒါမှမဟုတ် ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့ ဝန်ထမ်းအယောင်ဆောင်ပြီး ဆက်သွယ်တာပါ။ “သင့်အကောင့်ကို အတည်ပြုဖို့လိုတယ်”၊ “Account Level တိုးပေးမယ်”၊ “သင့်အကောင့်မှာ ပြဿနာရှိနေတယ်”၊ “အကောင့်ကို ပြန်ဖွင့်ဖို့ OTP လိုတယ်” ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ လူတွေကို ဆက်သွယ်လာနိုင်ပါတယ်။

အဲ့ဒီနောက်မှာ Link တစ်ခု ပို့တာ၊ Login ဝင်ခိုင်းတာ၊ OTP တောင်းတာမျိုးတွေ ဆက်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ KBZ Bank ကလည်း သူတို့ဝန်ထမ်းတွေဟာ Customer တွေဆီက OTP၊ PIN နဲ့ Password တောင်းမှာမဟုတ်ဘူးလို့ တိတိကျကျ သတိပေးထားပါတယ်။ Wave Money ကလည်း Call Center ကနေ ဆက်သွယ်တဲ့အခါ သတ်မှတ်ထားတဲ့ Official Channel တွေကိုသာ အသုံးပြုကြောင်းနဲ့ OTP၊ PIN၊ Secret Code စတာတွေ မတောင်းဘူးလို့ အသိပေးထားပါတယ်။

ဒါကြောင့် “ဘဏ်ဝန်ထမ်းပါ” ဆိုတာနဲ့ ယုံလိုက်တာထက် ကိုယ်တိုင် Official Channel ကနေ ပြန်စစ်တာက ပိုလုံခြုံပါတယ်။ အကောင့်မှာ တကယ်ပြဿနာရှိ၊ မရှိကို သူတို့ပို့လာတဲ့ Link ကနေ မစစ်ဘဲ ကိုယ်တိုင်သိထားတဲ့ Official App၊ Website ဒါမှမဟုတ် Customer Service ကနေ စစ်ဆေးတာက ပိုကောင်းပါတယ်။

Fake Screenshot နဲ့လည်း လိမ်တတ်တယ်

အွန်လိုင်းငွေကြေးလိမ်လည်မှုတွေမှာ Screenshot တွေကိုပါ အသုံးချလာကြပါတယ်။ “ဒီလူက ငွေသိန်းဘယ်လောက်ရသွားပြီ”၊ “ဒီလူက ငွေလွှဲပြီးပြီ”၊ “ဆုငွေထုတ်ပြီးပြီ” ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ ငွေလွှဲပြီးကြောင်း Screenshot တွေ၊ အမြတ်ရပြီးကြောင်း Screenshot တွေကို ပြသပြီး ယုံကြည်လာအောင်လုပ်နိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် Screenshot တစ်ပုံရှိနေတာနဲ့ ငွေလွှဲပြီးပြီ၊ အမြတ်တကယ်ရနေပြီလို့ အတည်ပြုလို့မရပါဘူး။ KBZPay ကလည်း Online Scam တွေမှာ Fake Transaction Slip တွေကို အသုံးပြုပြီး ယုံကြည်လာအောင်လုပ်တာတွေကို သတိထားဖို့ အသိပေးထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ငွေလွှဲပြီးကြောင်း Screenshot တစ်ခုကို အထောက်အထားအဖြစ်ပဲ မယူဆဘဲ ကိုယ့်ရဲ့ ငွေလွှဲမှုမှတ်တမ်းနဲ့ အကောင့်လက်ကျန်ကို ကိုယ်တိုင်စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။

“ပိုက်ဆံနှစ်ဆပြန်ရမယ်” ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေ

ငွေကြေးလိမ်လည်မှုတွေမှာ လူတွေရဲ့ အမြတ်ရချင်စိတ်ကို အသုံးချတာလည်း အများကြီးတွေ့ရပါတယ်။ “ငွေထည့်ထားရင် အမြတ်ပြန်ရမယ်”၊ “ငွေပမာဏတိုးပေးမယ်”၊ “ငွေလွှဲလိုက်ရင် ပိုများတဲ့ပမာဏ ပြန်ရမယ်” ဆိုတဲ့ ကတိတွေနဲ့ လူတွေကို ပိုက်ဆံလွှဲခိုင်းတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

Wave Money က ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ Facebook နဲ့ Telegram ပေါ်မှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ “Pay to Pay” အမည်နဲ့ လိမ်လည်မှုတွေကို သတိပေးခဲ့ပြီး မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် အမြတ်ပြန်ရမယ်ဆိုတဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်တွေ၊ Fake Screenshot တွေနဲ့ လူတွေကို ဖျားယောင်းတာ၊ Malicious Link တွေကနေ Personal Data ရယူတာမျိုးတွေ ပါဝင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒီလိုအကြောင်းအရာတွေမှာ အရေးကြီးတာက အမြတ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ကတိထက် ကိုယ့်ဆီက ဘာတွေတောင်းနေလဲ ဆိုတာကို ကြည့်ဖို့ပါ။ ငွေထည့်ခိုင်းတာတင်မကဘဲ Password၊ PIN၊ OTP၊ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ဒါမှမဟုတ် ဖုန်းထဲက Data တွေကိုပါ တောင်းလာရင် ပိုပြီးသတိထားဖို့လိုပါတယ်။

အွန်လိုင်းကစားနည်းတွေနဲ့ ကံစမ်းမဲတွေ

ငွေကြေးရနိုင်တယ်၊ ဆုရနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ လူတွေကို Link နှိပ်ခိုင်းတာ၊ App ထည့်ခိုင်းတာ၊ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ဖြည့်ခိုင်းတာမျိုးတွေကို အွန်လိုင်းမှာ တွေ့ရနိုင်ပါတယ်။ တချို့မှာတော့ Mobile Wallet နဲ့ ငွေသွင်းငွေထုတ်လုပ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေကို အသုံးချပြီး လူတွေကို အရင်ဆုံး ငွေသွင်းလာအောင် ဖျားယောင်းနိုင်ပါတယ်။

ဒီလိုအခြေအနေတွေမှာလည်း အဓိကအန္တရာယ်က ငွေဆုံးရှုံးရတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အကောင့်အချက်အလက်၊ ဖုန်းနံပါတ်နဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေကိုပါ ရယူဖို့ ကြိုးစားနိုင်ပါတယ်။ Wave Money ကလည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ သတိပေးထားတဲ့ Scam တစ်ခုအကြောင်းမှာ အွန်လိုင်းကစားနည်းကို အစာအဖြစ်အသုံးပြုပြီး လူတွေကို Fake Link တွေကနေ Personal Data ဖြည့်ခိုင်းတာမျိုး ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

QR Code ဆိုတိုင်းလည်း မယုံပါနဲ့

အခုနောက်ပိုင်း Link ဆိုတာ Website Address တစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ပါဘူး။ QR Code တစ်ခုကို Scan လုပ်လိုက်တာနဲ့ Website တစ်ခုဆီ ရောက်သွားနိုင်ပြီး အဲ့ဒီ Website က Login ဝင်ခိုင်းတာ၊ ငွေပေးချေမှုလုပ်ခိုင်းတာ၊ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ဖြည့်ခိုင်းတာမျိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် QR Code ကို Scan လုပ်ပြီးနောက် ဘယ် Website ကို ရောက်သွားလဲ၊ ဘယ်သူ့ဆီ ငွေပေးချေမလဲဆိုတာကို အတည်ပြုပြီးမှ ဆက်လုပ်သင့်ပါတယ်။ QR Code ဖြစ်နေတာကြောင့် အလိုအလျောက် ယုံကြည်စိတ်ချရတယ်လို့ မယူဆသင့်ပါဘူး။

ဒီလိုလိမ်လည်မှုတွေမှာ အဓိကတူညီတာတစ်ခုရှိတယ်

ရုပ်ရှင်လင့်ကနေ စတာဖြစ်ဖြစ်၊ Online Loan ကြော်ငြာကနေ စတာဖြစ်ဖြစ်၊ ဆုငွေကနေ စတာဖြစ်ဖြစ်၊ ဘဏ်ဝန်ထမ်းအယောင်ဆောင်တာဖြစ်ဖြစ် အဆုံးမှာ လူလိမ်တွေလိုချင်တာက တစ်ခုတည်းမဟုတ်ပါဘူး။ တစ်ခါတလေ Password လိုချင်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေ PIN နဲ့ OTP လိုချင်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လိုချင်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေ ဖုန်းထဲက Contact List လိုချင်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေတော့ ကိုယ့်ဆီက ငွေကို တိုက်ရိုက်လွှဲခိုင်းတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲ့ဒီအရာတွေထဲက တစ်ခုခုရသွားပြီဆိုရင် နောက်တစ်ဆင့်အနေနဲ့ ငွေကြေးဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Mobile Wallet အသုံးပြုသူတွေအနေနဲ့ “ငါ KPay သုံးနေတာပဲ၊ App ထဲမှာ Password မပေးရင် မဖြစ်ဘူး” လို့ပဲ ယူဆထားလို့ မရတော့ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ Password၊ PIN၊ OTP ကို ရယူဖို့အတွက် လင့်တွေ၊ Page တွေ၊ App တွေ၊ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေ၊ Messenger စာတွေကို အဆင့်ဆင့်အသုံးချလာနိုင်ပါတယ်။

ငွေမပါသွားအောင် ဘာတွေသတိထားမလဲ

အရေးကြီးဆုံးကတော့ OTP၊ PIN နဲ့ Password ကို ဘယ်သူ့ကိုမှ မပေးဖို့ ပါ။ Mobile Wallet ဝန်ဆောင်မှုက ဝန်ထမ်းလို့ပြောလာတာဖြစ်ဖြစ်၊ သူငယ်ချင်းလို့ပြောလာတာဖြစ်ဖြစ် ဒီအချက်အလက်တွေကို မမျှဝေသင့်ပါဘူး။ မသိတဲ့ Link ကနေ Financial Account တွေကိုလည်း Login မဝင်သင့်ပါဘူး။ ငွေကြေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေကို Official App ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်တိုင်သိတဲ့ Official Website ကနေ ဝင်တာက ပိုလုံခြုံပါတယ်။

အလားတူ မသိတဲ့ App တွေကို Download မလုပ်သင့်ပါဘူး။ အထူးသဖြင့် Loan၊ Reward၊ Account Upgrade စတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ App တစ်ခုထည့်ခိုင်းပြီး ဖုန်းထဲက Contacts၊ SMS၊ Storage စတာတွေကို အလွန်အကျွံ Access တောင်းလာရင် ဘာကြောင့် ဒီ Permission တွေ လိုအပ်နေတာလဲဆိုတာ အရင်စဉ်းစားသင့်ပါတယ်။

ငွေကြေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အကောင့်တစ်ခုခုမှာ ပြဿနာဖြစ်နေတယ်ဆိုရင်လည်း Link ကနေ မဖြေရှင်းဘဲ Official Customer Service ကနေ ပြန်စစ်တာ ပိုကောင်းပါတယ်။ အကောင့်ကို အခုချက်ချင်း အတည်ပြုရမယ်၊ OTP အခုချက်ချင်း ပြောရမယ်၊ အခုချက်ချင်း ငွေလွှဲရမယ်ဆိုပြီး ဖိအားပေးလာရင် အဲ့ဒီအချိန်မှာပဲ ခဏရပ်လိုက်ဖို့လိုပါတယ်။

ငွေကြေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ကိစ္စဆိုတာ ခဏရပ်ပြီး ပြန်စစ်လို့ ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် OTP တစ်ခုကို ပြောလိုက်တာ၊ Password တစ်ခုထည့်လိုက်တာ၊ မသိတဲ့ App တစ်ခုထည့်လိုက်တာ၊ ငွေတစ်ကြိမ်လွှဲလိုက်တာကတော့ နောက်မှ ပြန်ပြင်ဖို့ ခက်သွားနိုင်ပါတယ်။

ဒီနေ့ခေတ်မှာ Mobile Wallet တွေက ပိုက်ဆံအိတ်တစ်လုံးလို ဖြစ်လာပါပြီ။ ပိုက်ဆံအိတ်ကို လမ်းပေါ်မှာတွေ့တဲ့လူတိုင်းကို ပေးမထားသလို၊ ကိုယ့်ရဲ့ Mobile Wallet ကိုလည်း မသိတဲ့ Link၊ မသိတဲ့ App၊ မသိတဲ့ Website တွေဆီက တောင်းဆိုသမျှကို လိုက်ပေးနေဖို့ မလိုပါဘူး။

လင့်တစ်ချက်နှိပ်တာက အန္တရာယ်ရဲ့အစ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ Password တစ်ချက်ရိုက်တာက အကောင့်ကို ဖွင့်ပေးလိုက်တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ OTP တစ်ခု ပြောလိုက်တာက ကိုယ့်ငွေကို လွှဲခွင့်ပေးလိုက်တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် Mobile Wallet သုံးတဲ့အခါ မှတ်ထားရမယ့် အရေးကြီးဆုံးစကားကတော့ မသိတဲ့လင့် မနှိပ်ပါနဲ့။ မသိတဲ့ App မထည့်ပါနဲ့။ Password၊ PIN၊ OTP မပေးပါနဲ့။ ငွေမလွှဲခင် ဘယ်သူ့ဆီလွှဲနေလဲ ပြန်စစ်ပါ။

အွန်လိုင်းမှာ လူလိမ်တွေက နည်းပညာကိုသုံးပြီး လူကိုလိမ်တာဖြစ်ပေမယ့် ကိုယ့်ဘက်က သတိထားရမယ့် အချက်ကတော့ အရမ်းရိုးရှင်းပါတယ်။ ဘယ်လင့်ကိုမှ အလွယ်တကူမနှိပ်ပါနဲ့။